ทิศและมุมเอียงหลังคา มีผลต่อการผลิตไฟโซล่าเซลล์อย่างไร
8 ตุลาคม 2569
เวลาดูบ้านที่ติดโซล่าเซลล์ จะเห็นว่าบางบ้านติดแผงด้านหน้า บางบ้านติดด้านหลัง บางบ้านติดทั้งสองฝั่ง เหตุผลหลักคือทิศของหลังคา ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดว่าแผงจะรับแสงได้มากแค่ไหนตลอดทั้งวันและทั้งปี
ทำไมทิศใต้จึงดีที่สุดในไทย
ประเทศไทยอยู่เหนือเส้นศูนย์สูตร ดวงอาทิตย์จึงอ้อมไปทางทิศใต้เป็นส่วนใหญ่ของปี โดยเฉพาะช่วงหน้าหนาว แผงที่หันไปทางทิศใต้จึงรับแสงได้มากที่สุดเมื่อเฉลี่ยทั้งปี ส่วนหลังคาที่หันไปทางทิศตะวันออกหรือตะวันตกก็ยังผลิตไฟได้ดี แต่ปริมาณเฉลี่ยทั้งปีมักน้อยกว่าทิศใต้ไม่มากนัก
ตะวันออกกับตะวันตกต่างกันอย่างไร
แผงทิศตะวันออกผลิตไฟได้มากช่วงเช้า ส่วนแผงทิศตะวันตกผลิตได้มากช่วงบ่าย ถ้าบ้านใช้ไฟมากช่วงบ่ายจากการเปิดแอร์ แผงทิศตะวันตกอาจตรงกับการใช้ไฟมากกว่า บางบ้านติดทั้งสองฝั่งเพื่อให้กราฟการผลิตไฟกว้างขึ้นตลอดวัน ซึ่งต้องใช้อินเวอร์เตอร์ที่มี MPPT แยกช่องสำหรับแต่ละทิศ
หลังคาทิศเหนือ
หลังคาที่หันไปทางทิศเหนือรับแสงน้อยที่สุด โดยเฉพาะถ้าหลังคาชัน แต่ถ้าความชันน้อย ผลกระทบจะลดลง ในบางกรณีอาจยังคุ้มค่าถ้าไม่มีพื้นที่อื่น ผู้ออกแบบควรคำนวณให้ดูก่อนตัดสินใจ
มุมเอียงที่เหมาะสม
มุมเอียงที่ให้ผลผลิตเฉลี่ยทั้งปีดีมักใกล้เคียงกับละติจูดของพื้นที่ ซึ่งในไทยอยู่ราว 10-20 องศา หลังคาบ้านทั่วไปมีความชันใกล้เคียงช่วงนี้อยู่แล้ว จึงมักวางแผนขนานกับหลังคาได้เลย หลังคาที่แบนเกินไปควรยกแผงให้มีมุมเล็กน้อย เพื่อให้น้ำฝนชะล้างฝุ่นได้ การเลือกทิศและมุมให้ได้แสงมากที่สุดก็คล้ายกับการวางตำแหน่งบล็อกให้ได้มุมที่ดีในเกมวอลเลย์บอล ตำแหน่งที่ถูกต้องทำให้ได้ผลมากกว่าการเพิ่มแรงเพียงอย่างเดียว
เงาบังสำคัญไม่แพ้ทิศ
ต้นไม้ ตึกข้างเคียง เสาอากาศ หรือถังน้ำบนหลังคา อาจบังแผงบางช่วงของวัน และทำให้ผลผลิตลดลงมากกว่าที่คิด ช่างที่มาสำรวจหน้างานจะดูเส้นทางเงาในแต่ละช่วงเวลาและฤดูกาล ซึ่งดูจากรูปถ่ายหรือแผนที่อย่างเดียวไม่ได้ สำหรับคนที่สงสัยเรื่องการผลิตไฟช่วงหน้าฝน อ่านฤดูฝนกับโซล่าเซลล์บ้าน และถ้าเป็นอาคารหลังคากว้าง ดูอาคารกีฬาในร่มกับการติดตั้งโซล่าเซลล์
สรุป
ทิศใต้ให้ผลผลิตเฉลี่ยดีที่สุด ตะวันออกและตะวันตกยังคุ้มค่า ส่วนทิศเหนือต้องคำนวณเป็นกรณีไป การสำรวจหน้างานจริงคือวิธีที่แม่นยำที่สุด การมีช่างรับติดตั้งโซล่าเซลล์ใกล้ฉันที่มาสำรวจถึงบ้านช่วยให้ออกแบบได้ตรงกับหลังคาจริง